W   grudniu 2025 roku opisaliśmy poselski projekt ustawy nowelizującej ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Projekt ten zakłada wydłużenie statusu studenta dla osoby, która ukończyła studia pierwszego stopnia, do 31 października roku. Choć w projekcie zapisano, że ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2026 roku, to nie udało się jeszcze przeprowadzić pełnej drogi ustawodawczej.

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, status studenta zostaje utracony w momencie uzyskania tytułu licencjata czy inżyniera (z chwilą obrony pracy dyplomowej), a ponownie nabyty w przypadku rozpoczęcia studiów II stopnia. Warto zwrócić uwagę, że przepisy rozróżniają status studenta i prawa studenta. Osoba, która ukończyła studia pierwszego stopnia, zachowuje prawa studenta (czyli np. zniżki komunikacyjne) do 31 października roku, w którym zdała egzamin dyplomowy.

Zachowanie statusu studenta na czas od zakończenia studiów I stopnia do 31 października (w tym również do rozpoczęcia studiów II stopnia), wpływałoby przede wszystkim na utrzymanie braku konieczności opłacania składek od umów zlecenia wykonywanych przez studentów. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby wykonujące umowę zlecenia nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat. W okresie przerwy po ukończeniu studiów I stopnia taka osoba podlega obowiązkowo ubezpieczeniom w ZUS.

Wbrew założeniom, nie dało się doprowadzić do uchwalenia nowelizacji i wprowadzenia jej w życie od 1 stycznia 2026 roku. Co więcej, w lutym 2026 roku swoje stanowisko do projektu przedstawiła Rada Ministrów. Oceniła negatywnie zaproponowaną zmianę przepisów, wskazując, że rodzi ona wątpliwości prawne i wymaga szerokich konsultacji w środowisku akademickim.

W stanowisku Rady Ministrów wskazano, że nie rozróżniono sytuacji osób, które zamierzają kontynuować edukację na studiach II stopnia, od tych, które nie planują tego robić. W tym kontekście wątpliwości budzi między innymi data, do której status studenta miałby być wydłużony. Zaznaczono, że kolejny rok akademicki rozpoczyna się od 1 października i duża grupa absolwentów studiów I stopnia uzyska na nowo status studenta na studiach II stopnia o miesiąc wcześniej niż utraciłaby przedłużony status studenta I stopnia. Dodatkowo wskazano na odmienne uregulowanie statusu studenta i praw studenta, o których stanowi ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W ocenie Rady Ministrów, dla zachowania celów określonych przez projektodawcę (zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla zleceniodawców) wystarczające byłoby rozwiązanie zbliżone do utrzymania praw studenckich po zakończeniu studiów I stopnia w kontekście zasad wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zasugerowano wprowadzenie zmian w tym zakresie właśnie do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Wydłużenie statusu studenta w aspekcie pojęciowym nastręczałoby bowiem szereg problemów systemowych (utrzymanie statusu studenta dla osób, które faktycznie studentami nie są). Dlatego też projekt zaopiniowano negatywnie.