Pracodawcy chętnie organizują przeróżne konkursy dla pracowników — na najlepszy wynik sprzedażowy, najbardziej innowacyjny pomysł czy najlepsze zdjęcie z firmowego wyjazdu. Z perspektywy podatkowej to świadczenie, które może być opodatkowane na różne sposoby. I to nie dlatego, że przepisy są niejednoznaczne, lecz dlatego, że decyduje jeden konkretny czynnik: kto może wziąć udział w konkursie.

W tym zakresie należy odwołać się do art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym wygrane w konkursach podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 10% wartości nagrody. Podatek pobiera organizator jako płatnik — zwycięzca otrzymuje nagrodę już po potrąceniu podatku i nie wykazuje tego przychodu w rocznym zeznaniu podatkowym.

Jednak, gdy organizatorem konkursu jest pracodawca i konkurs jest skierowany wyłącznie do własnych pracowników (zamknięty krąg uczestników, dostępny tylko dla zatrudnionych na podstawie stosunku pracy), to nagroda nie podlega 10% podatkowi zryczałtowanemu. Stanowi ona przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.  Powinna zostać doliczona do pozostałych przychodów pracownika w miesiącu jej otrzymania, a zaliczka na podatek pobrana według skali podatkowej (12% lub 32%). Nagroda otrzymana od pracodawcy w ramach konkursu zamkniętego ma niewątpliwie bezpośredni związek z istniejącym stosunkiem pracy.

Sytuacja zmienia się, gdy w konkursie mogą uczestniczyć nie tylko pracownicy, ale też osoby z zewnątrz, np. klienci, partnerzy biznesowi, rodziny pracowników. W takim przypadku nagroda uzyskana przez pracownika traktowana jest jako przychód z innych źródeł, a nie ze stosunku pracy — i podlega 10% podatkowi zryczałtowanemu na zasadach ogólnych. Pracodawca nie pobiera zaliczki na podatek dochodowy, lecz ryczałtowy podatek i wykazuje go w deklaracji PIT-8AR składanej do końca stycznia następnego roku, a nie w PIT-11 pracownika.

Warto pamiętać, że nie każde przedsięwzięcie nazwane konkursem jest konkursem w rozumieniu podatkowym. Organy podatkowe i sądy administracyjne konsekwentnie wskazują, że o konkursie można mówić tylko wtedy, gdy uczestnicy rywalizują ze sobą według znanych z góry zasad, a zwycięzca jest wyłaniany przez uprawnione jury lub komisję konkursową na podstawie obiektywnych kryteriów. Jeżeli tzw. „konkurs” jest w istocie systemem premii motywacyjnych — np. nagrodą za osiągnięcie określonego progu sprzedaży — organy podatkowe mogą zakwestionować kwalifikację świadczenia jako nagrody konkursowej i potraktować je jak zwykłą premię ze stosunku pracy. Konsekwencje finansowe takiej zmiany kwalifikacji mogą być znaczące — zwłaszcza dla pracodawcy, który nie pobrał zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych według skali.