Czynniki szkodliwe w miejscu pracy to elementy środowiska, które mogą prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia pracownika, a w skrajnych przypadkach — do trwałego uszczerbku lub choroby zawodowej. Przepisy BHP wymagają, aby pracodawca identyfikował wszystkie zagrożenia, oceniał ryzyko i podejmował działania eliminujące lub ograniczające narażenie. Obowiązek ten ma charakter absolutny: pracownik nie może być dopuszczony do pracy w warunkach, które przekraczają wartości dopuszczalne określone w przepisach, a pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznego środowiska pracy.

Czynniki szkodliwe obejmują zarówno elementy fizyczne, takie jak hałas, drgania, mikroklimat czy promieniowanie, jak i czynniki chemiczne oraz biologiczne. Niezależnie od ich rodzaju, pracodawca musi stosować środki techniczne, organizacyjne i ochrony indywidualnej, a także monitorować poziom narażenia. Jeżeli wyniki pomiarów wskazują na przekroczenie wartości dopuszczalnych, pracownik nie może wykonywać pracy do czasu usunięcia zagrożenia. Pracodawca nie może przerzucać odpowiedzialności na pracownika ani uznawać zagrożenia za „nieistotne” — decydują wyłącznie normy określone w przepisach.

W praktyce oznacza to, że praca w warunkach szkodliwych jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy mieści się w granicach określonych prawem i przy zapewnieniu pełnej ochrony. Jeżeli pracodawca nie zapewnia środków ochrony, nie wykonuje pomiarów lub dopuszcza pracę mimo przekroczeń, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania zadań, korzystając z ochrony wynikającej z art. 210 Kodeksu pracy.

Czynniki szkodliwe wymagają również stałego monitorowania, a nie jednorazowej oceny ryzyka. Pracodawca musi prowadzić pomiary, dokumentować wyniki i aktualizować ocenę ryzyka zawsze wtedy, gdy zmienia się technologia, organizacja pracy lub wyposażenie stanowiska. Brak aktualnych pomiarów oznacza, że pracodawca nie zna realnego poziomu narażenia, a to samo w sobie stanowi naruszenie przepisów BHP. Pracownik nie może być dopuszczony do pracy „na wyczucie” — dopuszczalność pracy w warunkach szkodliwych musi wynikać z danych, a nie z założeń. Dlatego obowiązek monitorowania jest równie ważny jak obowiązek eliminowania zagrożeń: bez rzetelnych pomiarów nie ma bezpiecznej pracy.