Ekwiwalent za pranie odzieży roboczej to świadczenie wypłacane pracownikowi wtedy, gdy pracodawca nie zapewnia prania odzieży we własnym zakresie, a obowiązek jej utrzymania w czystości spoczywa na zatrudnionym. Takie świadczenie jest co do zasady wolne od podatku dochodowego, ale trzeba pamiętać, że o tym, czy zwolnienie przysługuje, decyduje sposób ustalenia jego wysokości.

Pracodawca, który nie może we własnym zakresie zapewnić prania odzieży roboczej, ma obowiązek powierzenia tego zadania pracownikowi i wypłacenia mu ekwiwalentu pieniężnego. Taki obowiązek wynika wprost z art. 237⁹ § 3 Kodeksu pracy. Wypłacony na tej podstawie ekwiwalent korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który zwalnia z podatku świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy.

Przez „ekwiwalent” rozumie się świadczenie będące równowartością faktycznie poniesionych przez pracownika kosztów. Aby zwolnienie miało zastosowanie, nie może to być dowolnie ustalona kwota ryczałtowa. Prawidłowo wyliczony ekwiwalent powinien uwzględniać koszt zużytej energii elektrycznej, wody, środków piorących oraz czas poświęcony przez pracownika na pranie (nie zawsze uwzględniany). Pracodawca może samodzielnie oszacować te koszty w oparciu o ceny rynkowe lub cennik pralni, bez konieczności zbierania od pracowników indywidualnych rachunków.

Zwolnienie nie przysługuje, gdy wypłacana kwota jest rażąco zawyżona w stosunku do rzeczywistych kosztów prania. Organy podatkowe mogą w takim przypadku potraktować nadwyżkę jako ukryty składnik wynagrodzenia podlegający opodatkowaniu lub zakwestionować całe świadczenie.