Pracownicze Plany Kapitałowe zostały zaprojektowane jako długoterminowy instrument oszczędzania na emeryturę. Przepisy dopuszczają jednak wypłatę środków przed ukończeniem 60. roku życia w każdym momencie i bez podawania przyczyny. Wcześniejsza wypłata wiąże się jednak z konkretnymi konsekwencjami finansowymi i podatkowymi.

W razie wycofania przez uczestnika PPK środków przed 60. rokiem życia uczestnik PPK otrzymuje w całości środki pochodzące ze sfinansowanych przez niego wpłat do PPK oraz 70% środków z wpłat sfinansowanych przez jego pracodawcę, po pomniejszeniu o 19% zryczałtowany podatek dochodowy, który naliczany jest od zysków wypracowanych przez tę część środków. Pozostałe 30% wpłat pracodawcy trafia do ZUS i jest ewidencjonowane na koncie ubezpieczonego jako składka na ubezpieczenie emerytalne. Środki te nie przepadają, ale uczestnik nie otrzymuje ich bezpośrednio. Wpłata powitalna (250 zł) i dopłaty roczne (240 zł rocznie) od państwa są zwracane w całości do Funduszu Pracy — uczestnik ich nie otrzymuje.

Warto zwrócić uwagę, że podatek od zysków kapitałowych przy zwrocie środków z PPK pobiera instytucja finansowa zarządzająca rachunkiem, a nie pracodawca. Dlatego też pracodawca nie ma obowiązku wykazywania tego podatku w PIT-11 ani pobierania zaliczki. Uczestnik nie musi też wykazywać tego dochodu w rocznym zeznaniu podatkowym — podatek jest rozliczany ryczałtowo przez instytucję finansową.

Ustawodawca przewidział dwie szczególne sytuacje umożliwiające wypłatę środków z PPK przed 60. rokiem życia bez obowiązku zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego. Pierwsza to poważne zachorowanie uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka. W takim przypadku można wypłacić do 25% środków bez żadnych potrąceń ani podatku, ani pomniejszenia o 30% wpłat pracodawcy. Wypłata nie wymaga zwrotu środków. Drugą sytuacją jest wypłata środków na wkład własny przy kredycie hipotecznym, dostępna wyłącznie dla osób, które nie ukończyły 45. roku życia. Środki można wypłacić bez podatku, ale uczestnik PPK zobowiązuje się do zwrotu środków wypłaconych na wkład własny na swój rachunek PPK w terminie określonym w umowie z instytucją finansową. Termin zwrotu nie może rozpocząć się później niż 5 lat od dnia wypłaty i nie może trwać dłużej niż 15 lat. Jeśli uczestnik nie zwróci środków w terminie, zapłaci 19% podatek od zysków kapitałowych i wykaże go samodzielnie w rocznym zeznaniu PIT.