Pożyczka udzielona pracownikowi ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jest dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych neutralna podatkowo. Sam fakt jej udzielenia nie stanowi przychodu, ponieważ podlega zwrotowi. Sytuacja zmienia się w chwili, gdy dochodzi do umorzenia części lub całości pożyczki. Zwolnienie z długu jest nieodpłatnym świadczeniem, które generuje przychód podatkowy, a jego kwalifikacja zależy od statusu pożyczkobiorcy w dniu umorzenia — nie od daty udzielenia pożyczki ani od jej pierwotnego celu.

Jeżeli w dniu umorzenia pożyczkobiorca nadal jest pracownikiem, wartość umorzonej kwoty zwiększa jego przychód ze stosunku pracy. Pracodawca jako płatnik dolicza ją do pozostałych przychodów za miesiąc, w którym podjęto decyzję o umorzeniu, i od łącznej sumy pobiera zaliczkę na zasadach ogólnych.

Trzeba pamiętać, że w omawianym zakresie nie stosuje się zwolnienia od opodatkowania, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zwolnienie obejmuje rzeczowe świadczenia socjalne i świadczenia pieniężne w ich miejsce, natomiast umorzenie pożyczki nie mieści się w tej kategorii i podlega opodatkowaniu w pełnej wysokości, niezależnie od jej pierwotnego celu.

Jeżeli do umorzenia dochodzi już po rozwiązaniu stosunku pracy, przychód kwalifikuje się jako przychód z innych źródeł. Pracodawca nie pobiera wówczas zaliczki — jego obowiązkiem jest wykazanie wartości umorzenia w informacji PIT-11, a rozliczenia podatku dokonuje samodzielnie były pracownik w swoim rocznym zeznaniu.

Jeżeli umorzenie następuje na rzecz osoby mającej status emeryta lub rencisty, uprzednio związanej z pracodawcą stosunkiem pracy, zastosowanie znajduje art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Od przychodu pobiera się zryczałtowany podatek w wysokości 10%, a nie zaliczkę na zasadach ogólnych. Pracodawca wykazuje pobrany podatek w deklaracji PIT-8AR, a emeryt lub rencista nie ma obowiązku ujmowania tego przychodu w zeznaniu rocznym. Może tu też znaleźć zastosowanie odrębne zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do limitu określonego w tym przepisie.

Jeżeli pożyczkobiorca umiera przed spłatą pożyczki, decydująca jest treść regulaminu ZFŚS lub umowy pożyczki. Bez zapisu o obowiązku spłaty przez spadkobierców dług wygasa ze śmiercią dłużnika i nie wywołuje skutków podatkowych. Jeżeli natomiast taki obowiązek przewidziano, a pracodawca następnie umarza pozostałą część długu, spadkobierca osiąga przychód z innych źródeł — pracodawca nie pobiera wtedy zaliczki, ma jednak obowiązek wystawić PIT-11.