W okresie wakacyjny, wraz z sezonem urlopowym, powracają pytania o dofinansowanie wypoczynku pracowników. Pojęcia „wczasy pod gruszą” i „świadczenie urlopowe” bywają używane zamiennie. To jednak błąd, ponieważ do dwa odrębne instrumenty prawne, działające na zupełnie innych zasadach.

Wczasy pod gruszą to potoczna nazwa dofinansowania wypoczynku wypłacanego zwykle ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Świadczenie to nie jest automatyczną premią za urlop — jego przyznanie i wysokość zależą od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika, zgodnie z kryterium socjalnym wymaganym przez ustawę o ZFŚS. Oznacza to, że pracodawca nie może wypłacać wszystkim pracownikom jednakowej kwoty — różnicowanie wysokości świadczenia jest nie tylko dopuszczalne, ale wręcz wymagane.

ZFŚS obowiązkowo tworzą pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty według stanu na 1 stycznia danego roku. Mniejsze podmioty mogą go założyć dobrowolnie lub — zamiast funduszu — wypłacać świadczenie urlopowe.

Trzeba zwrócić uwagę, że ustawa o ZFŚS nie określa minimalnego okresu urlopu, który uprawniałby do wczasów pod gruszą. To regulamin funduszu obowiązujący u danego pracodawcy decyduje o tym warunku. Jeśli regulamin milczy w tej kwestii, wystarczy samo złożenie wniosku i spełnienie kryterium socjalnego.

Świadczenia z ZFŚS, w tym wczasy pod gruszą, są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych do kwoty 1000 zł rocznie — jest to limit łączny dla wszystkich świadczeń otrzymanych z funduszu w danym roku. Nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu. Co istotne, zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych nie dotyczy bonów, talonów i innych znaków uprawniających do wymiany na towary — te są opodatkowane w całości.

Mylenie obu świadczeń może prowadzić do kosztownych błędów: niepobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, błędnego zastosowania limitu 1000 zł albo pominięcia kryterium socjalnego. Przed sezonem urlopowym warto sprawdzić, który instrument funkcjonuje w firmie i czy regulamin ZFŚS jest aktualny i zgodny z obowiązującymi przepisami.