Kontrola trzeźwości pracowników wykonujących pracę zdalną od początku budzi wątpliwości praktyczne. Przepisy obowiązujące od 2023 roku pozwalają pracodawcy na prowadzenie kontroli w zakresie alkoholu i środków działających podobnie, ale nie rozstrzygają wprost, jak przeprowadzić badanie poza zakładem pracy. W ostatnich dniach Ministerstwo Rodziny zapowiedziało doprecyzowanie tych regulacji.

Obecnie kontrola trzeźwości pracownika zdalnego jest dopuszczalna na takich samych zasadach jak kontrola pracownika stacjonarnego, pod warunkiem, że została wprowadzona w regulaminie pracy lub obwieszczeniu i obejmuje wskazane grupy pracowników. Pracodawca musi poinformować o zasadach kontroli co najmniej dwa tygodnie przed jej rozpoczęciem. Problem pojawia się jednak w momencie, gdy badanie ma być wykonane poza siedzibą firmy. Pracodawca nie ma prawa wejść do mieszkania pracownika ani przeprowadzać badania w jego przestrzeni prywatnej, co w praktyce oznacza konieczność wezwania pracownika do stawienia się w wyznaczonym miejscu, najczęściej w biurze lub w punkcie badań.

Jeżeli pracownik zdalny odmawia poddania się badaniu, pracodawca może go odsunąć od pracy i nie wypłacać wynagrodzenia za czas niewykonywania obowiązków. Odmowa nie oznacza jednak automatycznie, że pracownik jest nietrzeźwy, ale pozwala pracodawcy wszcząć postępowanie wyjaśniające. Kluczowe jest rzetelne udokumentowanie okoliczności, w tym sposobu wezwania na badanie i zachowania pracownika.

W praktyce niedopuszczalne jest żądanie, aby pracownik samodzielnie wykonał test w domu i przesłał wynik pracodawcy. Takie badanie nie spełnia wymogów ustawowych, nie gwarantuje wiarygodności i narusza prywatność pracownika. Pracodawca może natomiast wezwać organ powołany do kontroli trzeźwości, jeśli pracownik odmawia stawienia się na badanie lub istnieje ryzyko, że wykonuje pracę w stanie nietrzeźwości.

Zapowiadana nowelizacja ma doprecyzować właśnie te najbardziej problematyczne elementy: sposób przeprowadzania kontroli poza zakładem pracy, zasady wzywania pracownika na badanie oraz granice ingerencji w prywatną przestrzeń. Ministerstwo zapowiedziało, że celem zmian jest „usunięcie wątpliwości interpretacyjnych” i stworzenie jasnych procedur dla pracodawców, którzy mają realne trudności z egzekwowaniem kontroli wobec pracowników zdalnych. To oznacza, że w najbliższych miesiącach możemy spodziewać się bardziej szczegółowych regulacji dotyczących miejsca badania, obowiązków pracownika oraz sposobu dokumentowania kontroli.

Do czasu wejścia w życie nowych przepisów pracodawcy muszą opierać się na obecnych zasadach, pamiętając o podstawowej regule, zgodnie z którą kontrola trzeźwości pracownika zdalnego jest dopuszczalna, ale nie może naruszać jego prywatności ani miru domowego. Dobrze przygotowana procedura, obejmująca jasne wskazanie miejsca badania, sposobu wezwania i dokumentowania, pozostaje kluczowa zarówno dla bezpieczeństwa organizacyjnego, jak i dla uniknięcia zarzutów naruszenia dóbr osobistych.