ZUS
20.11.2026 r.
2 min

Renta rodzinna a aktywność zawodowa ucznia i studenta

Magdalena Jeziorska

Radca prawny

Skopiuj link
ZUS
20.11.2026r.
2 min

Renta rodzinna stanowi w polskim systemie ubezpieczeń społecznych szczególny rodzaj świadczenia zastępczego, którego celem jest zapewnienie środków utrzymania osobom uprawnionym po śmierci żywiciela rodziny. Ponieważ w przypadku dzieci i młodzieży uczącej się świadczenie to ma przede wszystkim umożliwiać kontynuowanie edukacji, ustawodawca powiązał prawo do jego pobierania w pełnej wysokości z określoną granicą aktywności zarobkowej. Podjęcie pracy przez ucznia lub studenta nie pozbawia go automatycznie wsparcia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jednak po przekroczeniu ustawowych progów przychodowych uruchamia mechanizm stopniowej redukcji lub całkowitego zawieszenia wypłaty.

Zasady te reguluje ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uzależniając wysokość wypłacanej renty od relacji osiąganego przychodu do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Jeżeli miesięczny przychód uprawnionego nie przekracza 70% tego wynagrodzenia, renta rodzinna wypłacana jest w pełnej kwocie. Przekroczenie progu 70%, przy jednoczesnym nieprzekroczeniu 130% przeciętnego wynagrodzenia, powoduje zmniejszenie świadczenia o kwotę przekroczenia, jednak nie więcej niż o ustawową kwotę maksymalnego zmniejszenia. Dopiero uzyskanie przychodu przekraczającego 130% przeciętnego wynagrodzenia skutkuje całkowitym zawieszeniem prawa do renty rodzinnej za dany miesiąc.

Kluczowe znaczenie w praktyce ma jednak to, jakie dokładnie źródła zarobkowania podlegają sumowaniu przy ustalaniu wspomnianych limitów. Do przychodu wpływającego na wysokość renty wlicza się przede wszystkim przychody z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych – takie jak umowa o pracę czy pozarolnicza działalność gospodarcza. Wyjątek dotyczy umów zlecenia zawieranych przez uczniów szkół ponadpodstawowych oraz studentów do ukończenia 26. roku życia. Ponieważ takie umowy z mocy ustawy nie podlegają oskładkowaniu w ZUS, osiągane z nich wynagrodzenie nie jest wliczane do limitów przychodowych i pozwala młodym osobom dorabiać bez ryzyka zmniejszenia lub zawieszenia renty rodzinnej.