Prawo do urlopu wypoczynkowego stanowi jedno z podstawowych praw pracowniczych. Jeśli dojdzie do rozwiązania umowy o pracę, a w jej trakcie pracownik nie wykorzystał urlopu w naturze, to jako rekompensata przysługuje mu ekwiwalent za niewykorzystany urlop.

Zasady ustalenia jego wysokości zostały wskazane w rozporządzeniu z 8 stycznia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.

Dla ustalenia podstawy wymiaru ekwiwalentu trzeba uwzględnić przeciętne wynagrodzenie pracownika, w skład którego wchodzić będą wynagrodzenie zasadnicze (o stałej wysokości) oraz składniki przysługujące zarówno za okresy nie dłuższe, jak i dłuższe niż miesiąc. W przypadku wynagrodzenia o stałej wysokości pod uwagę bierze się jego wysokość z miesiąca nabycia prawa do ekwiwalentu (§  15 rozporządzenia). Zmienne składniki wynagrodzenia (premie, prowizje) przysługujące za okresy nieprzekraczające miesiąca, uwzględnia się w wysokości równej średniej arytmetycznej dodatków wypłacanych pracownikowi w okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym pracownik nabył prawo do ekwiwalentu. Zaś wypłaty za okresy dłuższe niż miesiąc uwzględniane są z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu – również w wysokości odpowiadającej ich średniej arytmetycznej. Jeżeli pracownik nie przepracował pełnego okresu to wynagrodzenie faktycznie wypłacone mu w tym okresie dzieli się przez liczbę dni pracy, za które przysługiwało mu wynagrodzenie, a otrzymany wynik mnoży się przez liczbę dni, jakie pracownik przepracowałby w ramach normalnego czasu pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Otrzymaną podstawę dzieli się przez współczynnik urlopowy i w ten sposób uzyskuje wysokość ekwiwalentu za jeden dzień. Kolejnym etapem jest ustalenie ekwiwalentu przysługującego za godzinę urlopu. W tym celu ekwiwalent za jeden dzień urlopu dzieli się przez obowiązującą pracownika dobową normę czasu pracy. Otrzymaną wartość mnoży się przez liczbę godzin niewykorzystanego przez pracownika urlopu.