Świadczenia w naturze to korzyści niepieniężne, które pracownik otrzymuje w związku z zatrudnieniem. Mogą to być na przykład rzeczy, usługi, udostępnianie składników majątku. Co do zasady takie świadczenia mogą stanowić przychód podatkowy, o ile spełniają warunki. Dopiero gdy świadczenie zostanie zakwalifikowane jako przychód, pojawia się pytanie o jego wartość, o którą powiększona zostanie podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Dla ustalenia wartości pieniężnej świadczeń w naturze, płatnika wiążą w pierwszej kolejności wewnątrzzakładowe przepisy o wynagradzaniu. Dopiero w razie ich braku, podstawę wymiaru składek ustala się zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przepis ten określa sposób ustalania wartości świadczeń w naturze, wskazując, że wartość pieniężną świadczeń ustala się według zasad właściwych dla danego rodzaju świadczenia — w szczególności według ceny zakupu, wartości rynkowej albo kwoty faktycznie poniesionych kosztów. Rozporządzenie nie odsyła wprost do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ale posługuje się tymi samymi kategoriami wyceny, które są stosowane przy ustalaniu wartości przychodu podatkowego. W praktyce oznacza to, że wartość świadczenia na potrzeby składek ustala się w taki sam sposób, w jaki ustala się wartość świadczenia jako przychodu, z wykorzystaniem obiektywnych, możliwych do udokumentowania danych.

Jeżeli pracodawca kupuje świadczenie dla pracownika, podstawą jest cena zakupu. Jeżeli udostępnia składnik własnego majątku, stosuje się wartość rynkową odpowiadającą temu świadczeniu (stosowaną wobec odbiorców niebędących pracownikami). Szczególne zasady ustawodawca przewidział ponadto, jeżeli przedmiotem świadczenia jest udostępnienie lokalu mieszkalnego.

W przypadku świadczeń częściowo odpłatnych przychodem, a więc również podstawą wymiaru składek, jest wyłącznie wartość świadczenia sfinansowana przez pracodawcę. Jeżeli świadczenie ma charakter zbiorczy lub współdzielony, wartość przypadającą na pracownika ustala się proporcjonalnie, zgodnie z zasadą, że podstawą wymiaru składek jest wartość świadczenia faktycznie otrzymanego przez pracownika.

Warto pamiętać, że ustalanie wartości świadczenia ma znaczenie wyłącznie wtedy, gdy świadczenie rzeczywiście stanowi przychód podatkowy i nie jest objęte wyłączeniem z § 2 rozporządzenia składkowego. Jeżeli świadczenie jest zwolnione z podatku albo wyłączone z podstawy wymiaru składek, jego wartość nie powiększa podstawy wymiaru składek.