Prawo pracy przewiduje sytuacje, w których pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy. Wśród nich można wymienić warunki w zakładzie stwarzające zagrożenie dla zdrowia lub życia. Wynika to z art. 210 Kodeksu pracy, który przyznaje pracownikowi prawo powstrzymania się od pracy, gdy warunki BHP nie odpowiadają przepisom lub gdy wykonywanie pracy grozi bezpośrednim niebezpieczeństwem dla pracownika lub innych osób.

Przywołane wyżej uprawnienie pracownika ma charakter natychmiastowy. Oznacza to, że pracownik nie musi czekać na zgodę przełożonego (musi go zawiadomić) ani udowadniać zagrożenia w chwili podejmowania decyzji. Wystarczy, że ocena sytuacji jest racjonalna i oparta na obiektywnych przesłankach, takich jak niesprawny sprzęt, brak zabezpieczeń, niebezpieczne substancje czy naruszenie procedur bezpieczeństwa.

Odmowa pracy w warunkach niezgodnych z BHP nie stanowi naruszenia obowiązków pracowniczych. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas powstrzymania się od pracy, o ile zagrożenie było realne i wynikało z warunków stworzonych przez pracodawcę. Pracodawca nie może w takiej sytuacji stosować kar porządkowych, obniżać wynagrodzenia ani traktować odmowy jako podstawy do rozwiązania umowy. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy spoczywa wyłącznie na pracodawcy, a prawo do odmowy jest jednym z mechanizmów ochronnych, które mają zapobiegać wypadkom i sytuacjom kryzysowym.

Pracownik powinien niezwłocznie poinformować przełożonego o powstrzymaniu się od pracy i wskazać przyczynę, natomiast pracodawca ma obowiązek niezwłocznie usunąć zagrożenie lub zapewnić inne bezpieczne stanowisko. Dopiero po usunięciu nieprawidłowości pracownik jest zobowiązany powrócić do pracy. Jeżeli pracodawca kwestionuje zasadność odmowy, ocena sytuacji należy ostatecznie do sądu pracy, który bada, czy zagrożenie było realne i czy pracownik działał w granicach uprawnienia wynikającego z art. 210 Kodeksu pracy.