Powrót pracownika do świadczenia pracy po długiej absencji to moment, który uruchamia określone procedury. Niezależnie od tego, czy powodem nieobecności była ciężka, przewlekła choroba, czy też urlop macierzyński połączony z rodzicielskim i wychowawczym – przepisy Kodeksu pracy nakładają na pracodawcę surowe obowiązki w zakresie weryfikacji stanu zdrowia pracownika. Dopuszczenie podwładnego do stanowiska pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stanowi jedno z najcięższych wykroczeń przeciwko prawom pracowniczym, zagrożone wysokimi karami finansowymi oraz bezwzględną odpowiedzialnością odszkodowawczą w razie wypadku.

Kluczowym przepisem regulującym tę materię jest art. 229 § 2 Kodeksu pracy. Nakłada on na pracodawcę obowiązek skierowania pracownika na kontrolne badania lekarskie w przypadku, gdy niezdolność do pracy z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni.

Zupełnie inne reguły rządzą powrotami z długotrwałych nieobecności związanych z rodzicielstwem (urlop macierzyński, rodzicielski, wychowawczy). Sam fakt przebywania na tych urlopach – nawet przez okres 2-3 lat – nie jest niezdolnością do pracy z powodu choroby. Urlop rodzicielski to usprawiedliwiona nieobecność w pracy o charakterze opiekuńczym. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 229 Kodeksu pracy, sam powrót z urlopu wychowawczego czy rodzicielskiego nie rodzi obowiązku skierowania na badania kontrolne, o ile dotychczasowe badania okresowe pracownika są wciąż ważne.

Jeśli w trakcie okresu nieobecności pracownicy minął termin ważności jej dotychczasowych badań okresowych, pracodawca musi skierować ją na badania, ale okresowe, a nie kontrolne.

Może się również zdarzyć, że pracownica przed przejściem na urlop macierzyński przebywała na długim, ciążowym zwolnieniu lekarskim a bezpośrednio po jego zakończeniu rozpoczęła urlop macierzyński i po nim rodzicielski. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 czerwca 2011 roku (sygn. akt II PK 317/10) rozstrzygnął taką sytuację propracowniczo – jeśli po trwającej dłużej niż 30 dni chorobie pracownik nie podjął pracy, lecz bezpośrednio korzystał z urlopu macierzyńskiego, to obowiązek wykonania badań kontrolnych aktualizuje się w dniu faktycznego powrotu do pracy.

Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez ważnego orzeczenia (art. 229 § 4 Kodeksu pracy). Oznacza to, że pracownik nie może w pierwszym dniu przyjść do biura i po prostu zacząć pracować, a po południu pójść do przychodni. Prawidłowa procedura wymaga, aby pracownik stawił się w firmie, odebrał przygotowane przez kadry skierowanie i niezwłocznie udał się na badania. Czas przeznaczony na wykonanie badań profilaktycznych wlicza się do czasu pracy, a pracownik zachowuje za ten okres prawo do pełnego wynagrodzenia.