Wyposażenie flot samochodowych w systemy monitoringu satelitarnego (GPS) to powszechny standard pozwalający na optymalizację kosztów, weryfikację tras oraz ochronę mienia firmy przed kradzieżą. Problem prawny pojawia się jednak w sytuacji, gdy pracodawca udostępnia pracownikowi pojazd służbowy z prawem do wykorzystywania go również do celów prywatnych – po godzinach pracy, w weekendy czy w trakcie urlopu. Nieustanne działanie nadajnika GPS i zbieranie danych o lokalizacji pojazdu w czasie wolnym od pracy to pole, które rodzi poważne ryzyko naruszenia dóbr osobistych oraz przepisów o ochronie danych osobowych.
Pracodawca ma prawo do kontrolowania sposobu eksploatacji swoich pojazdów oraz weryfikacji, czy pracownik rozlicza kilometry prywatne zgodnie z umową z wykorzystaniem nadajnika GPS. Uprawnienie to reguluje mechanizm monitoringu, o którym mowa w art. 223 § 4 Kodeksu pracy. Kontrola ta musi być jednak proporcjonalna i nie może wkraczać w sferę prywatności pracownika gwarantowaną konstytucyjnie oraz chronioną przez przepisy o ochronie danych osobowych.
Dane o lokalizacji samochodu poza godzinami pracy mogą pozwalać pracodawcy na odtworzenie pełnego profilu życia prywatnego podwładnego. Rejestrowanie tras w czasie wolnym ujawnia informacje o tym, gdzie pracownik spędza czas, jakie miejsca odwiedza, z jakich usług korzysta czy z kim się spotyka. Pracodawca co do zasady nie może gromadzić informacji o lokalizacji pracownika w czasie wolnym, ale dopuszczalne są jednak pewne wyjątki, np. gdy monitoring jest niezbędny do ochrony pojazdu przed kradzieżą lub do ustalenia odpowiedzialności za szkodę.
Aby uniknąć kar finansowych za naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych oraz zarzutów o bezprawną inwigilację, pracodawcy muszą wdrożyć odpowiednie procedury techniczne i prawne, jak na przykład:
- montaż systemów z trybem prywatnym: istotnym elementem jest zastosowanie rozwiązań technologicznych, które pozwolą pracownikowi na określanie, kiedy odbywa jazdę służbową, a kiedy prywatną. Po przełączeniu się w tryb prywatny system wyłącza rejestrowanie i przesyłanie współrzędnych geograficznych do bazy danych pracodawcy, zliczając jedynie ogólną liczbę przejechanych kilometrów;
- obowiązek informacyjny: pracownik musi zostać poinformowany o instalacji monitoringu GPS, celach przetwarzania danych oraz zasadach działania systemu przed dopuszczeniem go do użytkowania pojazdu;
- regulamin korzystania z floty: choć cele, zakres i sposób monitoringu pracodawca ustala w układzie zbiorowym, regulaminie pracy albo obwieszczeniu (gdy nie ma regulaminu), to może w dodatkowym dokumencie przewidzieć szczegółowe zasady korzystania z służbowych pojazdów.
