Wraz z nadejściem sezonu jesienno-zimowego w wielu przedsiębiorstwach ruszają akcje profilaktyczne – od bezpłatnych szczepień przeciwko grypie po rozszerzone pakiety badań diagnostycznych. Z perspektywy zarządzania zasobami ludzkimi jest to klasyczna inwestycja o wysokiej stopie zwrotu: koszt pojedynczej szczepionki czy morfologii jest ułamkiem strat, jakie generuje wielodniowa absencja chorobowa pracownika.
Omawiane świadczenia należy rozpoznać na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 7/13), który zdefiniował pojęcie „nieodpłatnego świadczenia”. Zgodnie z wypracowaną przez sądy i organy skarbowe doktryną świadczenie staje się przychodem pracownika tylko wtedy, gdy spełnia łącznie trzy warunki: zostaje przyjęte dobrowolnie, leży w osobistym interesie zatrudnionego (powiększa jego majątek lub pozwala uniknąć wydatku, który musiałby ponieść z własnej kieszeni) oraz ma wymierną, zindywidualizowaną wartość.
W analizowanym kontekście warto pamiętać, że jeśli konieczność wykonania szczepienia ochronnego (np. w służbie zdrowia, leśnictwie czy przy pracach narażających na czynniki biologiczne) lub dodatkowych badań diagnostycznych wynika wprost z Kodeksu pracy oraz zaleceń lekarza medycyny pracy, sfinansowanie ich przez firmę nie rodzi obowiązku zapłaty podatku przez pracownika. Wówczas pracownik nie realizuje własnej potrzeby, lecz spełnia warunek dopuszczenia do pracy, a koszty te obciążają pracodawcę z mocy prawa (art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Jeżeli natomiast firma organizuje akcję szczepień przeciw grypie dla pracowników biurowych lub funduje im rozszerzony pakiet badań obrazowych i laboratoryjnych wykraczający poza medycynę pracy, sytuacja ulega odwróceniu. Skorzystanie z takiego świadczenia jest dobrowolne, a gdyby nie inicjatywa pracodawcy, zatrudniony musiałby sfinansować je sam. W efekcie wartość usługi medycznej (ustalona według ceny zakupu) musi zostać doliczona do przychodu pracownika i opodatkowana. Co ciekawe, w świetle ugruntowanej linii orzeczniczej przychód powstaje dopiero w momencie faktycznego skorzystania z usługi, a nie samego wpisania na listę uprawnionych.
