Czy za nadchodzące święto Wszystkich Świętych dostaniemy dodatkowy dzień wolnego? To naturalne, że kiedy w kalendarzu pojawia się czerwona kartka, automatycznie szukamy szansy na wydłużony weekend. Jednak w tym roku, kiedy 1 listopada wypada w niedzielę, dojdzie do sporego rozczarowania. Choć intuicja podpowiada nam, że każde weekendowe święto powinno skutkować dodatkowym dniem wolnym, przepisy prawa kryją w sobie subtelną pułapkę, która całkowicie zmienia zasady tej gry.

Podstawową zasadą prawa pracy określającą reguły bilansowania czasu pracy w okresach rozliczeniowych jest art. 130 § 2 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Z ustawowej konstrukcji tego zdania wynikają bezpośrednie i twarde konsekwencje:

• święto w sobotę: jeżeli dzień ustawowo wolny od pracy przypada w sobotę (która dla większości pracowników jest dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy), wymiar czasu pracy ulega obniżeniu, a pracodawca ma obowiązek wyznaczyć pracownikom inny dzień wolny w obrębie tego samego okresu rozliczeniowego.
• święto w niedzielę: jeśli 1 listopada przypada tak jak w bieżącym roku w niedzielę, przepis o obniżeniu wymiaru czasu pracy nie znajduje zastosowania. Niedziela jako dzień ustawowo wolny z mocy samej ustawy nie nakłada na pracodawcę żadnego obowiązku rekompensaty terminowej ani udzielania dodatkowego dnia wolnego w tygodniu.

Dla pracodawców oznacza to, że nominalny czas pracy w listopadzie nie ulega dodatkowemu zmniejszeniu z tytułu tego konkretnego święta. Pracownicy nie mogą domagać się „odebrania” dnia wolnego za 1 listopada.

Opisana zasada braku rekompensaty dotyczy pracowników, dla których niedziela jest standardowym, wynikającym z rozkładu dniem wolnym od pracy. Sytuacja prawna wygląda zupełnie inaczej w przypadku firm, w których praca w niedziele jest dozwolona i została zaplanowana w harmonogramie (np. w handlu na stacjach paliw, gastronomii czy ruchu ciągłym).

Jeżeli pracownik zgodnie z grafikiem wykonuje swoje obowiązki 1 listopada, mamy do czynienia ze zbiegiem pracy w niedzielę oraz pracy w święto. Pracodawca musi wtedy bezwzględnie zapewnić pracownikowi inny dzień wolny od pracy w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli (art. 151¹¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). Jeśli udzielenie wolnego w tym terminie jest niemożliwe, dzień wolny musi zostać oddany do końca okresu rozliczeniowego, a w ostateczności pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% za każdą godzinę pracy w święto.