Ogłoszenie upadłości pracodawcy nie kończy automatycznie stosunków pracy. Pracownicy często kontynuują zatrudnienie przez cały okres postępowania upadłościowego, a ich wynagrodzenia są wypłacane przez syndyka ze środków masy upadłości. To rodzi praktyczne pytanie, które wymaga precyzyjnej odpowiedzi: kto w takiej sytuacji jest płatnikiem składek ZUS i jak są traktowane w hierarchii zaspokajania wierzytelności?

Z chwilą ogłoszenia upadłości zarząd majątkiem upadłego przejmuje syndyk. To on staje się podmiotem odpowiedzialnym za bieżące zobowiązania masy upadłości, w tym za wypłatę wynagrodzeń pracownikom kontynuującym zatrudnienie. Syndyk działa w imieniu upadłego pracodawcy jako płatnik składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Oznacza to, że zobowiązany jest do naliczania, pobierania i odprowadzania składek od wynagrodzeń wypłacanych ze środków masy upadłości. Formalnie płatnikiem pozostaje upadły pracodawca, ale faktyczne obowiązki płatnika wykonuje syndyk w jego imieniu.

Kluczowe dla prawidłowego rozliczenia składek jest rozróżnienie między wynagrodzeniami należnymi za okres sprzed ogłoszenia upadłości a wynagrodzeniami za okres po jej ogłoszeniu. To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla kolejności zaspokojenia i sposobu traktowania związanych z nimi składek ZUS.

Wynagrodzenia za okres sprzed ogłoszenia upadłości są wierzytelnościami upadłego wobec pracowników. Podlegają zgłoszeniu do masy upadłości i zaspokojeniu według kategorii określonych w prawie upadłościowym. Związane z nimi składki ZUS mają charakter zaległości składkowych i są traktowane jak inne zobowiązania publicznoprawne upadłego.

Wynagrodzenia za okres po ogłoszeniu upadłości są zobowiązaniami masy upadłości i powinny być regulowane na bieżąco, w miarę wpływu środków, bez konieczności oczekiwania na podział funduszy. Składki ZUS od tych wynagrodzeń również stanowią zobowiązania masy, ale nie zawsze są kosztami postępowania upadłościowego. Status składek zależy od tego, kto jest pracodawcą w sensie formalnym.

Jeżeli pracownik kontynuuje zatrudnienie na podstawie umowy zawartej z upadłym pracodawcą, a syndyk jedynie wykonuje obowiązki płatnika w jego imieniu, składki ZUS od wypłacanych wynagrodzeń są zwykłymi zobowiązaniami masy upadłości. Podlegają zaspokojeniu na zasadach właściwych dla zobowiązań masy, ale nie są kosztami postępowania w rozumieniu art. 230 ust. 1 Prawa upadłościowego.

Kosztami postępowania są natomiast wynagrodzenia osób zatrudnionych przez syndyka oraz związane z nimi należności publicznoprawne, w tym składki ZUS. Wynika to wprost z art. 230 ust. 1 Prawa upadłościowego, który obejmuje wynagrodzenia pracowników zatrudnionych przez syndyka oraz należności publicznoprawne z nimi związane. Składki od takich wynagrodzeń korzystają z najwyższego priorytetu zaspokojenia — przed wszystkimi innymi zobowiązaniami masy.