Odszkodowanie za zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest świadczeniem szczególnym. Nie wynika z gotowości do pracy ani z jej wykonywania, lecz z umownego zobowiązania byłego pracownika do powstrzymania się od określonej aktywności zawodowej. Ustawodawca uregulował je w art. 101² Kodeksu pracy.

Już sama lokalizacja przepisu w rozdziale dotyczącym zakazu konkurencji wskazuje, że świadczenie to nie jest wynagrodzeniem za pracę, lecz rekompensatą za ograniczenie aktywności zawodowej. To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla ubezpieczeń społecznych. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi bowiem, zgodnie z art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przychód ze stosunku pracy.

Odszkodowanie wypłacane po ustaniu zatrudnienia nie jest już przychodem ze stosunku pracy, ponieważ stosunek ten nie istnieje, a świadczenie nie pozostaje w związku z wykonywaniem pracy ani z gotowością do jej wykonywania. Jest to świadczenie odszkodowawcze, a nie ekwiwalent za pracę. Z tego powodu nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.