Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich, które mają istotne znaczenie zarówno dla pracowników, jak i pracodawców. Nowelizacja precyzuje przypadki, w których ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego – jednocześnie wyraźnie dopuszczając wykonywanie w trakcie L4 tzw. czynności incydentalnych, uzasadnionych istotnymi okolicznościami. Kolejna część przepisów wejdzie w życie z początkiem 2027 roku.

Kluczową nowością jest właśnie ustawowa definicja czynności incydentalnych – czyli jednorazowych, sporadycznych działań, których podjęcia wymagają istotne okoliczności. Za takie uznaje się dokonanie czynności, której nie można przełożyć, a której zaniechanie mogłoby narazić pracodawcę lub kontrahenta na poważne straty. Ustawa wprost zastrzega jednak, że istotną okolicznością nie jest polecenie pracodawcy – pracodawca nie może więc wymagać od pracownika na zwolnieniu lekarskim odbierania telefonów służbowych, odpowiadania na maile czy wykonywania jakichkolwiek bieżących zadań. Granica między czynnością incydentalną a faktycznym świadczeniem pracy będzie oceniana indywidualnie — kluczowe znaczenie mają jednorazowość i wyjątkowy charakter danego działania.

Ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia w dwóch przypadkach:

• gdy ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową lub
• gdy podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

Przy czym praca zarobkowa oznacza każdą czynność o charakterze zarobkowym – bez względu na jej podstawę prawną: umowę o pracę, zlecenie czy działalność gospodarczą.

Rozszerzone zostały też uprawnienia kontrolerów ZUS – mogą oni teraz legitymować kontrolowaną osobę, wchodzić na teren jej nieruchomości oraz odbierać informacje od lekarza leczącego i płatnika składek. Kontrola obejmuje również zwolnienia na opiekę nad dzieckiem i chorym członkiem rodziny.

Warto ponadto pamiętać, że pracodawcy zatrudniający mniej niż 20 osób zyskali możliwość samodzielnego przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich.