Rozliczenie wpłat na Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to dla większości osób zajmujących się płacami rutynowa procedura. Pracodawca oblicza wpłatę finansowaną ze środków firmy, a w miesiącu jej przekazania do instytucji finansowej dolicza tę wartość do przychodu pracownika i pobiera zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Prawdziwy problem pojawia się jednak wtedy, gdy wpłata trafia do PPK w miesiącu następującym po ustaniu zatrudnienia.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o PPK, wpłat na rzecz instytucji finansowej dokonuje się w terminie do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały obliczone i pobrane. Jeśli pracownik rozstaje się z firmą pod koniec miesiąca, to obliczona na jego ostatniej liście płac wpłata pracodawcy zostanie fizycznie przelana do funduszu dopiero w kolejnym miesiącu.
Z punktu widzenia prawa podatkowego (art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) przychód po stronie ubezpieczonego powstaje w momencie postawienia środków do jego dyspozycji, czyli w dniu, w którym firma przelewa pieniądze na konto wybranej instytucji finansowej. Zwykle w takiej sytuacji były pracownik nie otrzymuje już w tym samym miesiącu od przedsiębiorcy wynagrodzenia. Jak w takiej sytuacji wywiązać się z obowiązków płatnika?
Wbrew powszechnym obawom przepisy podatkowe nie nakładają na pracodawcę obowiązku kredytowania byłego pracownika i płacenia podatku z własnej kieszeni. W sytuacji, gdy płatnik z przyczyn technicznych nie ma możliwości pobrania zaliczki, uruchamia się sztywna procedura sprawozdawcza wynikająca z Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jedynym prawnie poprawnym rozwiązaniem jest wykazanie tej kwoty w rocznej informacji PIT-11:
- Pracodawca ma obowiązek doliczyć wartość ostatniej wpłaty PPK do ogólnego przychodu byłego pracownika ze stosunku pracy w części E formularza PIT-11.
- W rubryce dotyczącej zaliczek pobranych przez płatnika wpisuje się wyłącznie kwotę, która faktycznie została potrącona z pensji w trakcie roku. Kwota podatku od ostatniej wpłaty do PPK pozostaje tam niewykazana.
W ten sposób obowiązek rozliczenia podatku zostaje oficjalnie i zgodnie z prawem przeniesiony bezpośrednio na podatnika. Były pracownik wyrówna powstałą niedopłatę samodzielnie na początku kolejnego roku, podczas składania rocznego zeznania podatkowego.
Najpoważniejszym błędem, jaki może zostać popełniony, jest próba potrącenia zaliczki na podatek od ostatniej wpłaty PPK „na zapas”, czyli bezpośrednio z ostatniego wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi w poprzednim miesiącu. Takie działanie stanowi rażące naruszenie przepisów prawa podatkowego, ponieważ miesiąc wcześniej ten konkretny przychód jeszcze fizycznie nie istniał. Płatnik nie może pobierać zaliczek na poczet przyszłych, nieuzyskanych jeszcze świadczeń. Każda taka przedwczesna operacja na liście płac generuje ryzyko powstania nieprawidłowości w rozliczeniach z urzędem skarbowym lub sporu z zatrudnionym o nienależne uszczuplenie jego wynagrodzenia zasadniczego.
Warto przy tym pamiętać, że wykazanie przychodu do opodatkowania dotyczy wyłącznie osób niekorzystających ze zwolnień z PIT. Jeśli zatrudniony objęty jest np. ulgą dla młodych, dla seniorów, 4+ lub na powrót (i nie przekroczył rocznego limitu 85 528 zł), wpłata pracodawcy do PPK pozostaje zwolniona z podatku i trafia jedynie do odpowiednich rubryk przychodów zwolnionych w informacji PIT-11.
