Umowa o pracę może zostać rozwiązana za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia lub wskutek porozumienia zawartego przez strony. Jeżeli dochodzi do rozwiązania umowy za wypowiedzeniem, to pracownikowi za okres wypowiedzenia przysługuje wynagrodzenie. Jeśli dojdzie do skrócenia okresu wypowiedzenia, to pracownik może otrzymać inne świadczenia.
Co do zasady, okres wypowiedzenia ustalony na podstawie art. 36 Kodeksu pracy może zostać skrócony w drodze porozumienia lub z przyczyn określonych przepisami prawa. Zgodnie z art. 36 § 6 Kodeksu pracy strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia umowy o pracę przez jedną z nich ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy, a ustalenia takie nie zmieniają trybu rozwiązania umowy o pracę. Dla zastosowania takiego rozwiązania konieczne jest osiągnięcie konsensusu przez pracodawcę i pracownika. Wtedy nie stosuje się jakichkolwiek dodatkowych ograniczeń ani obowiązków. Strony mogą jednak postanowić o przyznaniu pracownikowi z tego tytułu dodatkowej rekompensaty.
Ponadto pracodawca może zadecydować o skróceniu okresu dokonanego przez siebie wypowiedzenia swoją jednostronną decyzją na podstawie art. 361 Kodeksu pracy. W oparciu o przywołany przepis pracodawca ma prawo samodzielnie zdecydować o skróceniu trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia najwyżej do jednego miesiąca. Może to zrobić tylko z powodu:
- ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy;
- innych przyczyn niedotyczących pracowników.
W przypadku zastosowania tego trybu pracownikowi przysługuje prawo do odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się pracownikowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia. Wysokość odszkodowania określa się przy zastosowaniu zasad ustalania ekwiwalentu za urlop.
Odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu. Nie mieści się ono bowiem w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z treścią tego przepisu wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, z wyjątkiem:
a. określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
[…].
