Zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą na preferencyjnych składkach i jednocześnie wykonującej umowę zlecenia to jedno z najbardziej problematycznych zagadnień w praktyce rozliczeń z ZUS. Choć przepisy wydają się proste, ich stosowanie w realnych sytuacjach wymaga precyzyjnej oceny wysokości wynagrodzeń, terminów wypłat oraz właściwego ustalania tytułu obowiązkowego w każdym miesiącu.

Osoba korzystająca z ulgi polegającej na opłacaniu ich od preferencyjnej podstawy co do zasady podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z działalności gospodarczej. Jeżeli w tym czasie równolegle rozpocznie wykonywanie umowy zlecenia, to będzie zobowiązana do opłacania składek z obu tytułów. Zgodnie z obowiązującą zasadą, jeśli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu, który powstał pierwszy, jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, to obowiązkowe są składki zarówno z działalności gospodarczej, jak i z umowy zlecenia.

Jeżeli natomiast przedsiębiorca wykonuje umowę zlecenia oraz prowadzi działalność gospodarczą, z której opłaca preferencyjne składki i podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu, który powstał wcześniej, wynosi co najmniej tyle, ile kwota minimalnego wynagrodzenia, to obowiązkowe są tylko ubezpieczenia z wcześniejszego tytułu.  Dopuszcza się zmianę tytułu obowiązkowych ubezpieczeń, o ile podstawa wymiaru składek z wybranego tytułu nie jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. 

Z powyższego wynika, że w analizowanej sytuacji, jeśli przedsiębiorca był najpierw zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu wykonywania umowy zlecenia, a następnie rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej, to może nie powstać obowiązek składkowy (ubezpieczenia emerytalno-rentowe). Trzeba jednak pamiętać, że ocena obowiązku składkowego musi być dokonywana miesiąc po miesiącu, a nie na podstawie przewidywanej wysokości wynagrodzenia. Oznacza to, że płatnik powinien monitorować każdą wypłatę i odpowiednio reagować na zmiany – często poprzez zgłaszanie do ubezpieczeń i wyrejestrowywanie z nich