Niektórzy pracodawcy decydują się na utworzenie szczególnego funduszu zapomogowego. Środki z niego są przeznaczane na pomoc pracownikom, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej. Zazwyczaj mają one charakter bezzwrotny i służą przeciwdziałaniu skutkom zdarzeń losowych, które dotknęły pracownika.

Zapomogi są zwykle wypłacane przez pracodawcę w związku z zaistnieniem u pracownika zdarzeń losowych wywołanych klęską żywiołową, długotrwałą chorobą lub śmiercią. Zasady ich przyznania oraz wysokość powinny określać regulacje wewnątrzzakładowe. Mogą one także wynikać z przepisów powszechnie obowiązującego prawa − np. art. 72 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela przyznaje nauczycielom prawo do zapomogi zdrowotnej. Zdarzają się również sytuacje, gdy pomimo braku stosownej regulacji prawnej pracodawca podejmuje decyzję o jej wypłacie.

W związku z tym, że omawiane zapomogi są wypłacane przez pracodawcę i mają związek z łączącym strony stosunkiem pracy, to powinny być one kwalifikowane jako przychód pracownika ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ich wartość korzysta jednak ze zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu wolne od podatku dochodowego są zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci:

a. z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, z funduszy związków zawodowych lub zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra – niezależnie od ich wysokości,

b. z innych źródeł − do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 6000 zł.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że za indywidualne zdarzenie lodowe mogą zostać uznane nagłe, nieprzewidywalne i niezależne od pracownika okoliczności, które powodują istotne pogorszenie sytuacji życiowej pracownika.

Pracodawca jest zobowiązany każdorazowo ocenić, czy okoliczności, które dotknęły pracownika, spełniają warunki opisane powyżej, a także czy czynią zadość pozostałym warunkom zwolnienia od opodatkowania. Zadaniem pracownika jest natomiast potwierdzenie we właściwy sposób (odpowiednimi dowodami) zajście zdarzenia losowego.