Niedawno przypominaliśmy, jakie grupy płatników mają obowiązek złożenia do 2 lutego 2026 roku deklaracji ZUS IWA. Służy ona przekazaniu informacji o danych do ustalenia kategorii ryzyka, a w konsekwencji składki na ubezpieczenie wypadkowe. Jeśli płatnik nie wypełni należycie obowiązku w tym zakresie, to narazi się na negatywne konsekwencje.

Jeżeli płatnik składek, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie przekaże informacji ZUS IWA albo przekaże w niej nieprawdziwe dane, a to spowoduje zaniżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, to ZUS w drodze decyzji ustali stopę procentową na cały rok składkowy w wysokości 150% stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych. Wynika to z art. 34 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

W przypadku zaniżenia wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, płatnik składek zobowiązany jest złożyć dokumenty rozliczeniowe korygujące i opłacić zaległe składki wraz z odsetkami za zwłokę. W przypadku zawyżenia wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe płatnik składek zobowiązany jest złożyć dokumenty rozliczeniowe korygujące (art. 34 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych).

W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym instytucja podwyższenia stopy procentowej składki na cały rok składkowy do wysokości 150% stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych w związku z nieprzekazaniem danych lub przekazaniem nieprawdziwych danych przez płatnika, ma charakter sankcji o charakterze represyjnym i prewencyjnym. Z orzecznictwa wynika, że tylko przyczyny wadliwego zgłoszenia danych, za które płatnik nie ponosi odpowiedzialności, mogą go zwolnić z sankcji wynikającej z art. 34 ust. 1 ustawy wypadkowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2013 roku, sygn. akt III UK 53/12).