Każdy przedsiębiorca, u którego po rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej powstaje nadpłata, staje przed wyborem: złożyć wniosek o zwrot albo pozwolić, by ZUS zaliczył ją na poczet przyszłych składek. Oba rozwiązania działają, ale wymagają aktywności po stronie płatnika lub wiążą się ze skonsumowaniem nadpłaty z pewnym opóźnieniem. Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt, który ma ten proces zautomatyzować.

Projekt zmiany ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który trafił do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów przewiduje istotne zmiany w rozliczaniu rocznej składki zdrowotnej przedsiębiorców. Jego głównym założeniem jest uproszczenie procedury zwrotu nadpłat i ograniczenie kosztów ich obsługi przez ZUS.

Zmiany mają działać na dwóch poziomach. Nadpłaty nieprzekraczające 160 zł nie będą zwracane przelewem — ZUS zaliczy je automatycznie na poczet przyszłych składek, bez konieczności składania przez przedsiębiorcę jakiegokolwiek wniosku. Ministerstwo wskazuje, że obsługa zwrotu niewielkich kwot generuje koszty wielokrotnie przekraczające samą nadpłatę.

Przy wyższych nadpłatach projekt zakłada automatyczny zwrot środków. Jeżeli ZUS będzie dysponował aktualnym numerem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, zwrot nastąpi bez konieczności składania odrębnego wniosku. To odwrócenie dotychczasowej logiki, w której inicjatywa leżała po stronie płatnika.

Planowane zmiany są oceniane przez ekspertów jako krok w dobrym kierunku, jednak niedostateczny. Najlepszym rozwiązaniem byłoby umożliwienie przedsiębiorcy swobodnego wyboru, czy nadpłatę chce otrzymać przelewem, czy zaliczyć w całości na poczet bieżących lub przyszłych składek, bez konieczności składania dodatkowych wniosków i bez górnego limitu kwotowego. Jak na razie taki pomysł nie jest jednak procedowany.

Zgodnie z harmonogramem przedstawionym w wykazie prac legislacyjnych Rada Ministrów ma zająć się projektem w trzecim kwartale 2026 roku. Oznacza to, że nowe zasady mogą wejść w życie najwcześniej w 2027 roku.