Pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, przysługuje szczególna ochrona na rynku pracy. Pracodawca nie może takiemu pracownikowi wypowiedzieć umowy o pracę, o ile zachodzą pozostałe warunki.

Zgodnie z treścią art. 39 Kodeksu pracy „pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku”.

„Zakaz, o którym mowa w art. 39, obejmuje 4 lata wstecz, licząc od osiągnięcia normalnego wieku emerytalnego (a więc powszechnego i obniżonego wieku emerytalnego), nie dotyczy zaś sytuacji, w której pracownik przechodzi na emeryturę w tzw. wcześniejszym wieku emerytalnym (por. uzasadnienie wyroku SN z 16.02.2017 r., II PK 375/15)” (K. Jaśkowski [w:] E. Maniewska, K. Jaśkowski, Kodeks pracy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023). Według prawidłowej wykładni art. 39 Kodeksu pracy z ochrony przewidzianej w tym przepisie nie korzysta pracownik, któremu wprawdzie brakuje nie więcej niż cztery lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, lecz którego dalsze zatrudnienie nie umożliwia mu uzyskania prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1977 r., sygn. akt I PRN 24/77). Sąd Najwyższy wyjaśnił również w uchwale z dnia 11 czerwca 1991 r., sygn. akt I PZP 19/91, że zakaz wypowiedzenia umowy o pracę wynikający z art. 39 nie dotyczy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy i pobierającego jednocześnie emeryturę. W przypadku osób korzystających już ze świadczeń emerytalnych nie ma mowy o uzyskaniu prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku, ponieważ osoby te uzyskały już to prawo i mają możliwość korzystania z niego.

Zakaz wypowiedzenia obejmuje wszystkie rodzaje umów, które mogą być wypowiadane, tj. umowy na czas nieokreślony, na czas określony i na okres próbny. Dotyczy on także zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, nawet gdy zawarto ją na okres, który upływa przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt II PK 50/14).

Zakaz wypowiedzenia umowy o pracę z art. 39 Kodeksu pracy oznacza zakaz złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu w okresie przedemerytalnym określonym w tym przepisie. Skuteczne będzie natomiast wypowiedzenie złożone zgodnie z prawem przed rozpoczęciem tego okresu, nawet jeżeli rozwiązanie umowy o pracę nastąpiłoby już w okresie ochronnym. Zakaz obejmuje także co do zasady zakaz złożenia wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy, chyba że jest ono uzasadnione przyczynami niedotyczącymi pracownika i stosuje się ustawę o zwolnieniach grupowych.

Ustawodawca zastrzegł kilka wyjątków od omówionej wyżej zasady. Pracownik nie korzysta z ochrony w przypadkach wskazanych przez ustawodawcę w art. 40 i 41¹ Kodeksu pracy, czyli w razie uzyskania przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a także w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.