Niektóre premie, nagrody, wyrównania czy odprawy mogą być wypłacane już po faktycznym i formalnym ustaniu zatrudnienia. Czy w takiej sytuacji powinny zostać od nich pobrane i odprowadzone składki na ubezpieczenia społeczne? Kluczowe znaczenie ma tu źródło świadczenia.

Dla ZUS nie ma znaczenia data wypłaty, lecz to, z jakiego tytułu świadczenie zostało wypłacone. Jeśli świadczenie przysługuje dlatego, że pracownik był zatrudniony, to jest traktowane jako przychód ze stosunku pracy, a więc:

• podlega składkom na ubezpieczenia społeczne,
• podlega składce zdrowotnej,
• wykazuje się je w dokumentach ZUS jak wynagrodzenie.

Wyłączenia z oskładkowania są takie same jak przy wypłatach w trakcie zatrudnienia. Świadczenie nie podlega składkom, jeśli:

• korzysta z wyłączenia z § 2 rozporządzenia składkowego (np. odprawa emerytalna, nagroda jubileuszowa, odszkodowanie za zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia),
• nie stanowi przychodu ze stosunku pracy (np. świadczenia z ZFŚS w granicach zwolnienia).

Warto pamiętać, że w analizowanej sytuacji nie zgłasza się już byłego pracownika ponownie do ZUS. Wypłacone świadczenia wykazuje się w RCA z kodem tytułu ubezpieczenia, który obowiązywał w trakcie zatrudnienia.