Zmiana stanowiska pracy często wiąże się z innymi warunkami środowiska pracy, zakresem obowiązków czy narażeniem na czynniki szkodliwe. Kodeks pracy wymaga, aby pracownik przed rozpoczęciem pracy posiadał aktualne orzeczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na danym stanowisku. Obowiązek ten wynika z art. 229 § 1 pkt 1 lit. b Kodeksu pracy i ma charakter bezwzględny – pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez ważnych badań odpowiednich dla nowego stanowiska.

Kluczowe znaczenie ma ocena, czy zmiana stanowiska wiąże się z innymi czynnikami ryzyka niż dotychczas. Jeżeli zakres obowiązków lub warunki pracy ulegają zmianie w sposób istotny – na przykład pojawia się praca na wysokości, obsługa maszyn, kontakt z substancjami chemicznymi czy zwiększone obciążenie fizyczne – pracownik musi przejść badania profilaktyczne przed dopuszczeniem do pracy. Lekarz medycyny pracy ocenia, czy dotychczasowe orzeczenie obejmuje nowe warunki, czy konieczne jest wydanie nowego.

W praktyce często pojawia się pytanie, czy każda zmiana stanowiska wymaga badań. Nie zawsze jest to konieczne. Jeżeli nowe stanowisko nie różni się istotnie pod względem czynników szkodliwych lub uciążliwych, a dotychczasowe orzeczenie obejmuje te same warunki pracy, pracodawca nie musi kierować pracownika na kolejne badania. Warunkiem jest jednak to, aby zakres obowiązków i środowisko pracy były porównywalne pod względem czynników szkodliwych i uciążliwych, a dokumentacja oceny ryzyka zawodowego jasno to potwierdzała.

Warto pamiętać, że skierowanie pracownika na badania profilaktyczne przed przystąpieniem do pracy na nowym stanowisku jest obowiązkiem pracodawcy (o ile nastąpiła zmiana czynników ryzyka), a jego niedopełnienie może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową oraz ryzykiem zakwestionowania dopuszczenia pracownika do pracy przez Państwową Inspekcję Pracy. Rzetelne podejście do badań profilaktycznych minimalizuje ryzyko wypadków, chroni pracodawcę przed odpowiedzialnością i zapewnia zgodność z przepisami prawa pracy.