Zatrudnianie młodych osób na umowie zlecenia bywa postrzegane jako optymalne rozwiązanie kosztowe, szczególnie wtedy, gdy zleceniobiorca jest studentem lub uczniem poniżej 26. roku życia. W takiej sytuacji nie ma konieczności opłacania składek ZUS ani potrącania i odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy. Wynagrodzenie brutto równa się wynagrodzeniu netto.

Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, uczniowie i studenci, którzy nie ukończyli 26. roku życia, wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia, są zwolnieni z obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. W połączeniu z ulgą dla młodych (art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), która zwalnia z podatku przychody do 85 528 zł rocznie, oznacza to, że kwota brutto jest jednocześnie kwotą do wypłaty — i jednocześnie całkowitym kosztem pracodawcy z tytułu wynagrodzenia.

Zwolnienie z ZUS nie obowiązuje, jeśli zlecenie wykonuje się na rzecz własnego pracodawcy. Oznacza to, że jeśli pracodawca zawrze umowę zlecenia z osobą, którą jednocześnie zatrudnia na podstawie umowy o pracę, przychody z tej umowy zlecenia są traktowane jak przychody ze stosunku pracy i podlegają pełnemu oskładkowaniu. Nie ma znaczenia, że zleceniobiorca jest studentem, ma mniej niż 26 lat i spełnia wszystkie inne warunki zwolnienia. Samo powiązanie pracodawca–pracownik wyklucza preferencję składkową.

Warto jednak pamiętać, że o ile zwolnienie ze składek przy zleceniu u własnego pracodawcy nie przysługuje, o tyle ulga dla młodych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nadal może być stosowana.

Pracodawca, który zawiera umowę zlecenia z własnym pracownikiem będącym studentem poniżej 26 lat, musi odprowadzić od jego wynagrodzenia z tej umowy pełne składki emerytalne, rentowe, chorobowe (dobrowolnie) i wypadkowe — zarówno w części pracowniczej, jak i pracodawcy. Podstawa wymiaru składek z etatu i ze zlecenia u własnego pracodawcy sumuje się. Oznacza to, że całkowity koszt takiej umowy jest zbliżony do kosztu zwykłego wynagrodzenia — bez żadnych korzyści wynikających z wieku czy statusu studenta.