Fundusz Emerytur Pomostowych jest państwowym funduszem celowym powołanym w celu finansowania emerytur pomostowych. Jego dysponentem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jest finansowany między innymi ze składek odprowadzanych przez płatników.

Płatnik ma obowiązek naliczać, pobierać i odprowadzać za ubezpieczonych składki na ubezpieczenie społeczne. Jedną z nich jest składka na Fundusz Emerytur Pomostowych. Omawianą składkę opłaca się za:

• pracowników, którzy urodzili się po 1948 roku i wykonują pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
• pracowników wykonujących prace górnicze, którzy uzyskali prawo do emerytury pomostowej za okres wykonywania prac górniczych,
• zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy od uposażenia wypłaconego po 31 grudnia 2009 roku do dnia zwolnienia ze służby, jeśli nie spełniają warunków do emerytury określonej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym tych osób lub utracili prawo do tej emerytury,
• ubezpieczonego, jeśli wykonuje działalność twórczą lub artystyczną tancerzy zawodowych, związaną z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym.

Składka na Fundusz Emerytur Pomostowych wynosi 1,5% podstawy jej wymiaru i jest finansowana przez płatnika. Obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania przez pracownika pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych pracami w szczególnych warunkach są prace:

• związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia,
• wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.

Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do przywołanej ustawy.

Natomiast prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy (art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych).

Co ważne, obowiązek jej opłacania dotyczy także tych pracowników, którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w niepełnym wymiarze czasu pracy. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 28 września 2016 roku, sygn. III UZP 10/16.