Zasiłek wyrównawczy z ubezpieczenia chorobowego

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek wyrównawczy przysługuje ubezpieczonemu będącemu pracownikiem ze zmniejszoną sprawnością do pracy, wykonującemu pracę:

1. w zakładowym lub międzyzakładowym ośrodku rehabilitacji zawodowej,
2. u pracodawcy na wyodrębnionym stanowisku pracy, dostosowanym do potrzeb adaptacji lub przyuczenia do określonej pracy,

jeżeli jego miesięczne wynagrodzenie osiągane podczas rehabilitacji jest niższe od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ustalonego w myśl art. 36-42.

Nabycie prawa do zasiłku wyrównawczego jest zatem uzależnione od łącznego spełnienia przez pracownika 3 warunków:

1. sprawność fizyczna lub psychiczna do wykonywania pracy odpowiadającej kwalifikacjom pracownika uległa obniżeniu;
2. pracownik wykonuje pracę w zakładowym lub międzyzakładowym ośrodku rehabilitacji zawodowej lub też u dotychczasowego pracodawcy na przeznaczonym dla niego stanowisku pracy, które dostosowano do jego potrzeb lub przyuczenia do określonej pracy – innej niż wykonywanej dotąd przez pracownika;
3. wynagrodzenie za pracę tego pracownika jest niższe od przeciętnego miesięcznego jego wynagrodzenia sprzed choroby ustalonego według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy zasiłku chorobowego.

(por. Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, Andrzej Radzisław)

Co ważne, zasiłek nie przysługuje wszystkim kategoriom ubezpieczonych. „Zasiłek wyrównawczy przysługuje tylko ubezpieczonemu będącemu pracownikiem. Nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy z powodu choroby, sprawowania opieki lub pobierania zasiłku macierzyńskiego, a także za okresy nieobecności w pracy z innych przyczyn, za które pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia. Zasiłek wyrównawczy nie przysługuje też pracownikowi uprawnionemu do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.” (por. Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, Andrzej Radzisław)

Na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków odbywania rehabilitacji zawodowej uprawniających do zasiłku wyrównawczego oraz szczegółowych zasad przyznawania tego zasiłku z 27 grudnia 1974 roku: rehabilitacji zawodowej mogą być poddani pracownicy ze zmniejszoną sprawnością do pracy:

1. zagrożeni chorobą zawodową i wymagający przekwalifikowania,
2. zatrudnieni w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, jeżeli stan ich zdrowia wymaga zmiany rodzaju pracy,
3. którzy wskutek wypadku lub dłuższej choroby utracili czasowo zdolność do pracy i wymagają adaptacji do pracy.

O potrzebie przeprowadzenia rehabilitacji zawodowej orzeka wojewódzki ośrodek medycyny pracy lub lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zasiłek wyrównawczy przysługuje przez okres rehabilitacji zawodowej w warunkach, o których mowa w ust. 1. Trzeba jednak pamiętać, że prawo do zasiłku wyrównawczego ustanie:

1. z dniem zakończenia rehabilitacji zawodowej i przesunięcia do innej pracy, nie później jednak niż po 24 miesiącach od dnia, w którym ubezpieczony będący pracownikiem podjął rehabilitację;
2. jeżeli z uwagi na stan zdrowia ubezpieczonego będącego pracownikiem rehabilitacja zawodowa stała się niecelowa.

Prawo do zasiłku wyrównawczego ustaje:

1. z chwilą zakończenia rehabilitacji i przesunięcia do innej pracy, nie później jednak niż po upływie dwóch lat od poddania się rehabilitacji,
2. jeżeli czasowa niezdolność do pracy w okresie rehabilitacji zawodowej trwała nieprzerwanie jeden miesiąc,
3. jeżeli z uwagi na stan zdrowia pracownika rehabilitacja stała się niecelowa,
4. jeżeli pracownik swym postępowaniem uniemożliwia lub utrudnia dalsze prowadzenie rehabilitacji.

Okoliczności, o których mowa powyżej stwierdza komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia na wniosek zakładu służby zdrowia sprawującego opiekę leczniczo-zapobiegawczą nad zakładem pracy. (§ 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków odbywania rehabilitacji zawodowej uprawniających do zasiłku wyrównawczego oraz szczegółowych zasad przyznawania tego zasiłku z 27 grudnia 1974 roku)

Jak stanowi art. 24 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa: zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem ustalonym w myśl art. 36-42 a miesięcznym wynagrodzeniem osiągniętym za pracę w warunkach rehabilitacji zawodowej. Jeżeli ubezpieczony będący pracownikiem przepracował tylko część miesiąca wskutek nieobecności w pracy z przyczyn usprawiedliwionych, zasiłek wyrównawczy za ten miesiąc przysługuje w wysokości różnicy między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem ustalonym w myśl art. 36-42, zmniejszonym o jedną trzydziestą część za każdy dzień tej nieobecności, a wynagrodzeniem osiągniętym w tym miesiącu.

Zakładowe ośrodki rehabilitacji zawodowej organizowane są w zakładach pracy zatrudniających ponad 3.000 pracowników. W miarę potrzeby zakładowe ośrodki rehabilitacji zawodowej mogą być organizowane w zakładach pracy zatrudniających mniej niż 3.000 pracowników, jeżeli w tych zakładach występują szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia warunki pracy. Międzyzakładowe ośrodki rehabilitacji zawodowej organizowane są przez zakłady pracy o zbliżonym charakterze produkcji. Natomiast wyodrębnione stanowiska pracy, na których ma być prowadzona rehabilitacja zawodowa, ustalają w zakładach pracy zespoły powołane przez kierowników zakładów pracy składające się z przedstawiciela zakładu pracy, przedstawiciela rady zakładowej oraz lekarza zakładu służby zdrowia sprawującego opiekę leczniczo-zapobiegawczą nad zakładem pracy.